Boşanmanın iki yolu vardır
Aile hukukunda ilk ayrım, davanın anlaşmalı mı çekişmeli mi yürüyeceğidir. Bu seçim yalnızca sürenin değil, sonuçların da tamamını belirler: nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı anlaşmalı yolda sizin kurduğunuz metne, çekişmeli yolda ise ispat edebildiğiniz kusura göre şekillenir.
Süreler ve eşikler
| Anlaşmalı boşanma | Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve düzenlemeyi uygun bulması şart. |
| Reddedilen davadan sonra | Ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl ortak hayat kurulamamışsa boşanmaya karar verilir. |
| Boşanmadan doğan davalar | Boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl zamanaşımı. |
| Mal rejiminin sona ermesi | Boşanmada dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer; karar tarihinden değil. |
| Yoksulluk nafakası | Kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, malî güç oranında süresiz istenebilir. |
Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166, m.175, m.178 ve m.225.
Anlaşmalı boşanma otomatik değildir
Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Ancak burada iki şart daha vardır ve ikisi de hâkime aittir.
Birincisi, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi gerekir. Yani duruşmaya katılmadan, yalnızca protokol göndererek anlaşmalı boşanma gerçekleşmez. İkincisi, hâkimin boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması gerekir.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur. Uygulamada protokollerin en çok takıldığı yer, çocukla kişisel ilişki ve nafaka hükümlerinin çocuğun yararına aykırı bulunmasıdır. Bu yüzden protokol, imzalanmadan önce bu gözle okunmalıdır.
2024'te değişen bir kural
Boşanma davası reddedilirse dosya kapanmaz. Ret kararının kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmiş ve her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Bu süre 14 Kasım 2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla üç yıldan bir yıla indirildi. Daha önce reddedilen bir davanız varsa, beklemeniz gereken süre artık eskisinden kısa. Uygulamada hâlâ üç yıl olarak bilindiğine sık rastlanıyor.
Nafaka
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Kanun burada iki ayrı ölçüt kullanır ve bunlar sık karıştırılır: nafaka isteyen tarafın kusuru daha ağır olmamalıdır, ancak nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Yani kusursuz bir eş de nafaka ödemekle yükümlü tutulabilir.
Yoksulluk nafakası, iştirak nafakasından ayrıdır. İştirak nafakası çocuk içindir ve velayet kendisine bırakılmayan tarafın çocuğun bakım giderlerine katılmasıdır; yoksulluk nafakası ise eşe aittir.
Mal rejiminde kritik tarih
Mal rejimi, eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulüyle sona erer. Boşanma bakımından ise kural şudur: mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine karar verilmesi hâlinde mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.
Mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer.
Türk Medeni Kanunu m.225/2Bu tek cümlenin pratik sonucu büyüktür. Dava açıldıktan sonra edinilen mallar tasfiyeye girmez; buna karşılık dava açılmadan önce edinilmiş olanlar, karar yıllar sonra kesinleşse bile hesaba dâhil olur. Bu nedenle dava tarihi, mal rejimi tasfiyesinde ilk bakılan bilgidir.
Zamanaşımı
Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Boşanma sırasında istenmemiş maddi veya manevi tazminat talepleri bu süre içinde ayrıca dava edilebilir; süre geçtikten sonra bu imkân kapanır.
Sık sorulanlar
Duruşmaya katılmadan anlaşmalı boşanabilir miyim?
Hayır. Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi kanunun aradığı bir şarttır. Vekil aracılığıyla temsil, bu şartın yerine geçmez.
Protokolde anlaştık, hâkim değiştirebilir mi?
Evet. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur; kabul edilmezse dava çekişmeli olarak devam eder.
Davam reddedildi, ne kadar beklemem gerekir?
Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl. Bu süre içinde ortak hayat yeniden kurulmamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Süre 2024'te üç yıldan bir yıla indirildi.
Kusurluysam nafaka alabilir miyim?
Kusurunuz karşı tarafınkinden daha ağır değilse alabilirsiniz. Kanun eşit kusuru engel saymaz; engel olan, sizin kusurunuzun daha ağır olmasıdır. Ayrıca nafaka ödeyecek tarafın kusurlu olması gerekmez.
Dava sürerken aldığım ev paylaşıma girer mi?
Mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erdiği için, dava tarihinden sonra edinilen mallar kural olarak tasfiyeye dâhil olmaz. Ancak edinim tarihinin ve ödeme kaynağının belgelenmesi gerekir.
Yurt dışında boşandım, Türkiye'de geçerli mi?
Yabancı mahkeme kararının Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir. Aksi hâlde nüfus kaydınızda evlilik devam eder. Kararın apostilli ve usulüne uygun çevrilmiş örneğiyle gelin.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Aile hukuku dosyalarında sonuç, kusur durumuna ve somut delillere göre değişir. Sayfada anılan kanun hükümleri yayım tarihindeki metne dayanır, mevzuat değişebilir.